Του Θόδωρου Λέλεκα

Αν ο δρόμος των διακοπών σας περάσει από την Κρήτη, να ξέρετε ότι η Μεγαλόνησος διαθέτει μία ιδιαίτερη, πλούσια κουλτούρα γεύσης. Τα μικρά ταβερνάκια και οι καφενέδες συνυπάρχουν αρμονικά με τα γκουρμέ εστιατόρια των «ψαγμένων» γεύσεων και τα τρέντι καφέ. Η επιλογή είναι δική σας...

Ξεκινώντας από τα Χανιά

Οσοι βρεθείτε στα Χανιά, να είστε προετοιμασμένοι: η πόλη διαθέτει μια ιδιαίτερη κουλτούρα γεύσης και καλοπέρασης, που συνδυάζει τέλεια την ντόπια παράδοση με κάθε σύγχρονη τάση. Ετσι, στην πόλη των Χανίων συνυπάρχουν αρμονικά τα μικρά παραδοσιακά ταβερνάκια, οι καφενέδες, τα γκουρμέ εστιατόρια των «ψαγμένων» γεύσεων και τα trendy καφέ κι από την άλλη, το χύμα κρασί (της γνωστής ντόπιας ποικιλίας Ρωμέικο) και τα φίνα κρασιά από τα σύγχρονα οινοποιεία της περιοχής.

Στην Ταβέρνα του Αποστόλη (Ακτή Ενώσεως 10, τηλ. 28210-43.470), ο επισκέπτης θα βρει τα πιο εκλεκτά και φρέσκα ψάρια και θαλασσινά της πόλης. Μας υποδέχτηκε ο ίδιος ο Αποστόλης Αποστολάκης, ένας χαρακτηριστικός Κρητίκαρος με βροντερό γέλιο. Το γεύμα μας ξεκίνησε με αχινούς, χταπόδι, μυζήθρα, σταμναγκάθι και μια ποικιλία από τηγανητά, τα οποία συνοδεύσαμε με ένα μπουκάλι Chardonnay Καραβιτάκη 2005, το οποίο ήταν ιδιαίτερα αρωματικό και είχε μέτρια οξύτητα. Λίγο αργότερα, κατέφθασαν στο τραπέζι μας ένας θηριώδης αστακός στη σχάρα, μια κωλοχτούπα (αστακοειδές χωρίς δαγκάνες, νοστιμότατο) κι ένα γευστικότατο φαγκρί. Αυτά, μαζί με τα παρελκόμενά τους, τα συνδυάσαμε με μία Βηλάνα Μιχαλάκη 2004, ένα «κοφτερά» ξηρό λευκό, ιδανικά παγωμένο και ξεδιψαστικό. Οταν πλέον τελειώσαμε, ο Αποστόλης μας κέρασε τσικουδιά και ντόπιο πρόβειο γιαούρτι με μια τεράστια ποικιλία γλυκών του κουταλιού, από την οποία δεν ξέραμε τι να πρωτοδιαλέξουμε (γι' αυτό και τελικά τα δοκιμάσαμε όλα!)

Στο εστιατόριο Νυχτερίδα (Κορακιές, Ακρωτήρι, τηλ. 28210-64.215), ο επισκέπτης μαγεύεται από την πανοραμική θέα του Κόλπου της Σούδας, που έχει κυριολεκτικά «στα πόδια του». Το ιστορικό εστιατόριο βρίσκεται στο ίδιο σημείο από το 1933. Από τα τραπέζια του έχουν περάσει εκατοντάδες Ελληνες και ξένοι επώνυμοι - πολιτικοί, ηθοποιοί, τραγουδιστές, γαλαζοαίματοι. Λέγεται μάλιστα ότι στη Νυχτερίδα έμαθε ο Αντονι Κουίν το συρτάκι που χόρεψε στον «Ζορμπά», από τον πατέρα του ιδιοκτήτη, μεγάλο χοροδιδάσκαλο της εποχής. Επειτα από πρόσφατη, επισταμένη ανακαίνιση, η Νυχτερίδα σήμερα αποτελεί το στέκι των bon viveurs της περιοχής. Το μενού της περιλαμβάνει μια μεγάλη ποικιλία από παραδοσιακά και πιο σύγχρονα πιάτα, με έμφαση στο κρέας, αλλά και στους δημιουργικούς συνδυασμούς ντόπιων πρώτων υλών. Ο ιδιοκτήτης, Μπάμπης Μαστορίδης, έχει πάθος για το καλό κρασί. Στο κελάρι του φυλάσσονται και παλαιώνουν φιάλες (αυστηρά) ελληνικών κρασιών από κάθε ποικιλία και περιοχή. Από το τραπέζι μας πέρασαν κάθε λογής λιχουδιές (απάκι στη σχάρα, μαραθοκαλίτσουνα, στάκα, ψαρονέφρι γεμιστό είναι μόνο λίγα απ' αυτά) ενώ στο κρασί υπήρξε ομοφωνία: εφ' όσον το κατάστημα διέθετε Syrah Μανουσάκη 2003, δεν μπήκαμε στον κόπο να κοιτάξουμε για άλλες εναλλακτικές. Ενα κρασί γεμάτο, πικάντικο, τανικό, που έδεσε τέλεια με το λουκούλειο κρεοφαγικό μας γεύμα.

Επόμενη στάση: Ρέθυμνο

Η Αυλή είναι ένας παραμυθένιος μικρόκοσμος (Ξανθουδίδου 22 & Ροδαμάνθιος, τηλ. 28310-26.213), που στεγάζεται σε τρία αναπαλαιωμένα βενετσιάνικα κτίσματα τα οποία χρονολογούνται ανάμεσα στον 13ο και τον 16ο αιώνα. Περιλαμβάνει εστιατόριο, οινοθήκη, ένα μικρό μπουτίκ ξενοδοχείο με 8 πανέμορφες σουίτες, ένα μπακάλικο-delicatessen με επιλεγμένα κρητικά και μεσογειακά καλούδια, καθώς κι ένα παραδοσιακό καφενείο, που έχει ως αποστολή την προώθηση της διαφορετικότητας της κρητικής τσικουδιάς.

Η κουζίνα είναι βασισμένη σε 2 βασικούς πυλώνες: την παραδοσιακή και τη δημιουργική κρητική κουζίνα (ή... πειραγμένη, όπως την αποκαλεί χαριτολογώντας η ιδιοκτήτρια της Αυλής, Κατερίνα Ξεκάλλου). Απαραίτητα συστατικά της κουζίνας της Αυλής είναι τα φρέσκα λαχανικά και τα εκλεκτά κρητικά βότανα, τα οποία τόσο το κρέας, όσο και το ψάρι έχουν ως αποστολή να συνοδεύουν και να αναδεικνύουν. Η μεγάλη οινοθήκη της Αυλής περιλαμβάνει περίπου 400 αυστηρά ελληνικές ετικέτες, καθώς το μέρος είναι ταγμένο στην υποστήριξη του καλού ελληνικού κρασιού στους Ελληνες αλλά και στους ξένους επισκέπτες του.

Αν βρεθείτε στην Αυλή, μην ξεχάσετε να δοκιμάσετε αγριοκάτσικο «φουριάρικο» (ελευθέρας βοσκής) με μέλι και θυμάρι, αρνάκι με σταμναγκάθι, καθώς και γλώσσα με φασκόμηλο και γαρίδες. Για να διαλέξετε το κρασί με το οποίο θα συνοδεύσετε τις επιλογές σας, το προσωπικό θα χαρεί να σας προτείνει πολλές εναλλακτικές με βάση το φαγητό σας, αλλά κυρίως τη διάθεση της παρέας. Μαζί, μάλιστα, με τα όμορφα επιδόρπια που θα ολοκληρώσουν το γεύμα σας, τα οποία χωρίζονται και αυτά σε παραδοσιακά κρητικά και μοντέρνα (καλιτσουνάκια, μαστιχόπιτα, πανακότα, ζελέ πορτοκάλι με πορτοκαλάκι γλυκό του κουταλιού), ρίξτε άλλη μια ματιά στη λίστα των κρασιών για να διαλέξετε έναν από τους πολλούς επιδόρπιους οίνους που διαθέτει το κελάρι. Θα καταλάβετε γιατί το εστιατόριο αυτό θεωρείται δίκαια το λίκνο της οινικής κουλτούρας στην πόλη του Ρεθύμνου.

Tο Ηράκλειο που αγαπάμε

Το Παγοποιείο είναι αγαπημένος σταθμός μας στο οινο-γαστρονομικό οδοιπορικό στο νομό Ηρακλείου (Πλατεία Αγίου Τίτου, τηλ. 2810-346.028). Πρόκειται για ένα από τα πιο avant-garde στέκια της πόλης, που στεγάζεται στο παλαιό παγοποιείο της πόλης. Είναι ένα bar-restaurant με πολύ προχωρημένο μεταβιομηχανικό ντιζάιν, στην πανέμορφη μεσαιωνική πλατεία του Αγίου Τίτου. Ανοιχτό όλη μέρα για καφέ, ποτό αλλά και λουκούλεια γεύματα, είναι από τα πιο ενεργά πολιτιστικά στέκια του Ηρακλείου, αφού στους ειδικούς χώρους του λαμβάνουν χώρα τακτικά συναυλίες, εκθέσεις και θεατρικές παραστάσεις. Η κουζίνα του είναι αντίστοιχα προχωρημένη, αφού ο σεφ του έχει μαθητεύσει πλάι σε πολύ μεγάλους και... αστεράτους δημιουργούς. Ο κατάλογος αλλάζει κάθε 15 μέρες και βασίζεται σε εποχικά, ολόφρεσκα μεσογειακά συστατικά. Στις σελίδες του θα βρείτε σπεσιαλιτέ όπως τσιπούρα με γαρίδες και λαχανικά πάνω σε γκασπάτσο, εσκαλόπ με μανιτάρια και κρουτόν μελιτζάνας, κοτόπουλο με sauce από λεμόνι, θυμάρι και σόγια, σερβιρισμένο με noodles. Η λίστα κρασιών περιλαμβάνει όλες τις γνωστές και βραβευμένες ελληνικές ετικέτες, αλλά και μια προσεκτική επιλογή από ετικέτες από τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και τον Νέο Κόσμο. Η ψυχή του Παγοποιείου, η ιδιοκτήτρια Χρυσάννα Καρέλλη, δηλώνει μεγάλη οπαδός του ελληνικού αμπελώνα, αλλά δεν θα το σκεφθεί πολύ να προτείνει μια σπιρτόζα Rioja ή ένα βαρβάτο Chianti αν το φαγητό και η παρέα το καλούν. Προειδοποιεί όμως να αφήσουμε χώρο για τα σπιτικά γλυκά του εστιατορίου και... κάτι ξέρει - λιμπιστικά γλυκά (αφράτη μους σοκολάτας, λεμονόπιτα, μια κομψή τάρτα σοκολάτας με creme anglaise και τόσα άλλα) ολοκληρώνουν κάθε όμορφο γεύμα, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι ήρθε η ώρα να φύγουμε: ποτό και χορός στους ρυθμούς του dj ή κάποιας live Jazz μπάντας φτιάχνουν κέφι μέχρι πρωίας!

Tι πρέπει οπωσδήποτε να δοκιμάσετε

Απάκι: Χοιρινό καπνιστό με ντόπια μυρωδικά.
Στάκα: Ο αφρός της κρέμας του γάλακτος. Συστατικό στο πιλάφι και γευστική πρώτη ύλη σε πολλά τηγανητά εδέσματα.
Σταμναγκάθι: Πικρό άγριο χόρτο της περιοχής με έντονη γεύση. Δοκιμάστε το βραστό ή τσιγαριαστό.
Χανιώτικη μυζήθρα: Αλμυρή και πικάντικη, απαραίτητο ορεκτικό σε κάθε τραπέζι.
Ασκόλυμπροι: Ντόπιο χορταρικό που τρώγεται είτε μόνο του βραστό είτε συνοδεύοντας κρέας (π.χ. χοιρινό με ασκολύμπρους, αντί για σέλινο).

Οσοι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν σωστά την κρητική κουζίνα μπορούν να απευθύνονται στην Ελληνική Ακαδημία Γεύσης, που επιμελείται το πρόγραμμα CONCRED (Conserving the Cretan Diet) και είναι φορέας πιστοποίησης της αυθεντικότητας της κρητικής κουζίνας. Για περισσότερες πληροφορίες: www.concred.gr

Με την ευκαιρία, ευχαριστούμε θερμά τον Αντώνη Παναγιωτόπουλο, πρόεδρο της Ελληνικής Ακαδημίας Γεύσης, για τις πολύτιμες πληροφορίες και συμβουλές του.