Τι γυρεύουν τα ταξικά κριτήρια στα online κοινωνικά δίκτυα;

Έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η μαρξιστική ερμηνεία της κοινωνικής πραγματικότητας αντανακλάται σε κάποιο βαθμό και στις σχέσεις που αναπτύσσονται στην πραγματικότητα των social media.

Όπως πολλοί άνθρωποι, η Anna Owens ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το MySpace τέσσερα χρόνια πριν, για να είναι σ' επαφή με τους φίλους της που δεν ήταν στο κολλέγιο. Οι φιλίες μας στον offline κόσμο αντανακλούν συνήθως τις online επαφές μας, εκτιμούν οι ειδικοί.

Αρκετά σύντομα, ωστόσο, η Owens αντιλήφθηκε ότι ήταν πολύ «μεγάλη» για το site κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούσε. Οι σελίδες που ήταν γεμάτες μουσική και χαρούμενα layout άρχισαν να την ενοχλούν. Την στιγμή μάλιστα που αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο οι συμφοιτητές της δεν ήταν πλέον στo MySpace, είχαν στραφεί στο Facebook.

Όσο το δίκτυο γνωστών και φίλων επεκτεινόταν, το Facebook άρχισε να εκπροσωπεί το σύνολο του κοινωνικού και επαγγελματικού περίγυρού της. «Το ΜySpace έχει συγκεκριμένο πληθυσμό ενώ το Facebook έχει κάτι διαφορετικό», λέει χαρακτηριστικά η 26χρονη που εργάζεται για μια μη κυβερνητική οργάνωση στο Σαν Φρανσίσκο στην Καλιφόρνια. «Οι ημιαπασχολούμενοι ενδεχομένως να ελκύονται περισσότερο από το MySpace-εξαρτάται από τον ποιο συναντάς και τι χρησιμοποιεί. Αυτό τελικά είναι το κίνητρο στη κοινωνική δικτύωση των ανθρώπων», καταλήγει.

«Η πάλη των τάξεων» στην online εποχή

Υπάρχει διαχωρισμός των κοινωνικών τάξεων online; Σχετικές έρευνες απαντούν καταφατικά στο συγκεκριμένο ερώτημα. Πρόσφατη έρευνα της Nielsen έδειξε ότι όσοι ανήκαν σε υψηλά οικονομικά στρώματα έχουν 25% μεγαλύτερες πιθανότητες να βρεθούν στο Facebook, την ίδια στιγμή που οι έχοντες λιγότερα εμφανίζουν 37% πιθανότητα να συνδεθούν στο MySpace.

Πιο συγεκριμένα, περίπου το 23% των χρηστών στο Facebook κερδίζουν περισσότερα από 100.000 δολάρια ετησίως, συγκριτικά με περισσότερο από το 16% των χρηστών του MySpace. Στην άλλη πλευρά της οικονομικής κλίμακας, το 37% στο ΜySpace παίρνει λιγότερα από 50.000 δολάρια τον χρόνο με το αντίστοιχο ποσοστό στο Facebook να αγγίζει το 28%.

«Οι χρήστες του MySpace ανήκουν συνήθως στα μεσαία στρώματα και προέρχονται από γειτονιές εργατών/τεχνιτών», σχολιάζει ο αντιπρόεδρος διαχείρισης δεδομένων της Nielsen, Mάικ Μαντσίνι και προσθέτει: «Πολλοί από αυτούς (στο MySpace) ανεβαίνουν μισθολογικά … ενώ οι χρήστες του Facebook μένουν συνήθως στα ακριβά προάστια». Την ίδια στιγμή, οι χρήστες του Twitter φαίνεται ότι αμείβονται περισσότερο όταν παράλληλα το 38% των χρηστών στο LinkedIn παίρνουν περισσότερα από 100.000 δολάρια ετησίως.

Πέρα από το οικονομικό υπόβαθρο των χρηστών στα παραπάνω sites, ενδιαφέρουσες εθνογραφικές έρευνες υποδεικνύουν ότι οι μετακινήσεις προσιδιάζουν σ ένα είδος «κινήματος». Η εθνογράφος Ντάνα Μπόιντ, ερευνώντας τη χρήση των κοινωνικών δικτύων σε Αμερικανούς εφήβους, παρατήρησε ότι υπήρχαν πολλά κοινά σημεία στη «μετανάστευση» από το ΜySpace στο Facebook.

Αρκετοί χρήστες έλεγαν ότι το πρώτο δεν είναι τόσο ασφαλές και μοιάζει με «γκέτο». Την ίδια στιγμή, το Facebook ξεκίνησε ως δίκτυο επαφών από το πανεπιστήμιο του Harvard και συνέχισε να κρατά ένα χαμηλό προφίλ -τουλάχιστον δεν είχε την πληθώρα των «ενοχλητικών» banners του MySpace-.

«Ενώ το Ιντερνετ χτίζει γέφυρες και μπορεί να συνδέσει ανθρώπους από διάφορα μέρη του πλανήτη, ακόμη τείνουμε να συνδεόμαστε με ανθρώπους που ερχόμαστε σ' επαφή στο φυσικό κόσμο», λέει χαρακτηριστικά η Σάρα Πέρεζ, blogger και σχολιαστής τεχνολογικών θεμάτων.

Καθρέφτης και μεγεθυντής

Ο τρόπος με τον οποίο δημιουργούνται οι ιστότοποι κοινωνικής δικτύωσης είναι πολύ σημαντικός για το μέλλον, συμφωνούν αρκετοί αναλυτές των social media. Δεν λειτουργεί πάντα ως παράγοντας άμβλυνσης των κοινωνικών διαφορών και διασύνδεσης των διάφορων οικονομικών στρωμάτων, εκτιμούν.

Ο Τζέησον Κάουφμαν, ερευνητής στο «Berkman Center for Internet and Society» του Πανεπιστημίου του Xάρβαρντ, εξέτασε τα προφίλ μιας ομάδας φοιτητών στο Facebook για περίπου τέσσερα χρόνια και εντόπισε ενδείξεις αυτοπροσδιορισμού και απομόνωσης από άλλα κοινωνικά στρώματα. Οι πολυφυλετικοί μαθητές για παράδειγμα είχαν περισσότερους φίλους στο Facebook και αποτελούσαν το μοναδικό σημείο επαφής μεταξύ των «λευκών» και «μαύρων».

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν και μερικοί που μιλούν για την «ποιότητα» της επικοινωνίας στις πλατφόρμες διαδικτυακής επικοινωνίας. «Η απλότητα του Twitter σίγουρα δημιουργεί μικρότερο χάσμα, λέει ο Adam Ostrow, αρχισυντάκτης του Mashable. «Εάν ζεις στη μέση του πουθενά ή σε μια πόλη, μπορείς να 'ακολουθήσεις' τον οποιονδήποτε σε οτιδήποτε».

Ωστόσο, ο Κάουφμαν αισιοδοξεί για το μέλλον, θεωρώντας ότι το πεδίο των online κοινωνικών δικτύων έχει τις δυνατότητες να ξεπεράσει τις όποιες πολιτισμικές διαφορές. «Εάν διαλέξεις έναν απίθανο φίλο που δεν ανήκει στην ίδια φυλή με εσένα ή δεν έχει το ίδιο εισόδημα, το δίκτυο μπορεί να σε βοηθήσει να κάνεις μια φιλία που άλλως, στον πραγματικό κόσμο, δεν θα έκανες ποτέ».

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από CNN