Βιοκαύσιμα: Ένα πολυδιάστατο ζήτημα

Είναι τα βιοκαύσιμα μια συμφέρουσα εναλλακτική πηγή ενέργειας, ιδιαίτερα μετά την απογείωση των τιμών του πετρελαίου;

To kathimerini.gr θέλοντας να συμβάλλει στη συζήτηση των τελευταίων ημερών για τα βιοκαύσιμα ήρθε σε επαφή με τον Επίκουρο Καθηγητή κ. Δημήτρη Σιδηρά, μέλος της - υπό τον Καθηγητή του Τμήματος Βιομηχανικής Διοίκησης και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς, κ. Φραγκίσκο Μπατζιά - Ερευνητικής Ομάδας που ασχολείται με την αξιοποίηση της βιομάζας στην Ελλάδα και διεθνώς.

Όπως προκύπτει, μοναδική απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα δεν φαίνεται να υπάρχει. Ομοίως, δεν υπάρχει μια μοναδική και μονοδιάσταστη λύση στο γενικότερο ενεργειακό πρόβλημα. Η διεθνής συναίνεση στο ενεργειακό ζήτημα καθώς και η ορθολογική χρήση της αντίστοιχης τεχνολογίας και τεχνογνωσίας σε περιφερειακό επίπεδο είναι, αν όχι η λύση, η σωστή κατεύθυνση προς αυτήν.

Είναι αληθές ότι τα υγρά βιοκαύσιμα, ως υποκατάστατα της βενζίνης ή του πετρελαίου κίνησης, ρυπαίνουν λιγότερο την ατμόσφαιρα;

Η σύγκριση μεταξύ καυσίμων πρέπει να γίνεται όχι μόνον ως προς τους ρύπους που εκπέμπουν κατά τη χημική διεργασία της καύσης αλλά συνολικά ως προς το κόστος παραγωγής και χρήσης τους, περιλαμβανομένης και της τελικής απόθεσης στο περιβάλλον, ιδιαίτερα στην περίπτωση των στερεών καυσίμων. Με αυτήν την έννοια, τα βιοκαύσιμα ρυπαίνουν πολύ λιγότερο την ατμόσφαιρα σε σύγκριση με τα καύσιμα που προέρχονται από ορυκτές πρώτες ύλες.

Είναι αλήθεια ότι, από ιδιωτικοοικονομική άποψη, συμφέρει η παραγωγή υγρών βιοκαυσίμων ως υποκατάστατων της βενζίνης;

Ναι αν μπορείτε να διασφαλίσετε την εκμετάλλευση μεγάλης έκτασης αρδευόμενης γης με φθηνό ενοίκιο και επάρκεια νερού. Τέτοιου είδους εκτάσεις υπάρχουν κυρίως σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου όμως συνυπάρχει φτώχια και ανεπάρκεια κοινωνικών αγαθών όπως η υγεία και η παιδεία.

Εννοείτε δηλαδή ότι οι λεγόμενες ενεργειακές καλλιέργειες προκαλούν στενότητα διάθεσης γης για καλλιέργειες φυτών για τρόφιμα;

Είναι προφανές ότι, αν μια εταιρεία διαθέτει δικαιώματα εκμετάλλευσης μίας έκτασης σε μια αναπτυσσόμενη χώρα, θα καλλιεργήσει αυτό που συμφέρει την ίδια, χωρίς να ενδιαφέρεται για τον κοινωνικό περίγυρο. Αν ο κάτοχος αυτοκίνητου σε μια βιομηχανικά αναπτυγμένη χώρα μπορεί να πληρώσει τα βιοκαύσιμα τότε αν μεν η εταιρεία επενδύει στη χώρα παραγωγής τότε αναπτύσσεται η χώρα, αν όμως επενδύει σε μια βιομηχανικά αναπτυγμένη χώρα (επειδή εκεί η απόδοση του κεφαλαίου είναι υψηλότερη), τότε η αναπτυσσόμενη χώρα είναι ενδεχόμενο να ωφελείται λιγότερο σε σχέση με την καλλιέργεια φυτών για τρόφιμα.

Σε μια βιομηχανικά αναπτυγμένη χώρα, όπως είναι οι περισσότερες από αυτές που ανήκουν στην Ε.Ε, είναι ασύμφορη η παραγωγή βιοκαυσίμων;

Χωρίς επιδότηση, η οποία δικαιολογείται από το γεγονός ότι τα βιοκαύσιμα είναι περισσότερο φιλικά στο περιβάλλον, η παραγωγή γενικά υγρών βιοκαυσίμων ως υποκατάστατων της βενζίνης είναι ασύμφορη. Η παραγωγή όμως άλλων υγρών βιοκαυσίμων υποκατάστατων του ντίζελ και ιδιαίτερα στερεών από απορριπτόμενη βιομάζα (υπολείμματα καλλιεργειών ή στερεά απορρίμματα από βιομηχανίες επεξεργασίας γεωργικών προϊόντων) είναι συμφέρουσα σε τοπικό επίπεδο.

Υπάρχουν προοπτικές για μια ουσιαστική συμβολή των βιοκαυσίμων όλων των κατηγοριών στο ενεργειακό ισοζύγιο;

Τα ισοζύγια αναφέρονται πάντοτε σε κάποιο σύστημα. Το σύστημα μπορεί να είναι πλανητικό, ένωση κρατών, μεμονωμένο κράτος, εταιρείες εθνικής ή πολυεθνικής εμβέλειας, νομοί, δήμοι, συγκροτήματα κατοικιών, μεμονωμένες κατοικίες. Ακόμη και σε ένα έμβιο ον, όπως ο άνθρωπος, μπορεί να εφαρμοσθεί ισοζύγιο μάζας και ενέργειας. Το βέβαιο είναι ότι τα βιοκαύσιμα μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στο ενεργειακό ισοζύγιο νομού, δήμου, συγκροτήματος κατοικιών.

Η τοπική αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα είναι σε θέση να καταστρώσει ενεργειακά ισοζύγια στην κάθε περιφέρεια;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τοπική αυτοδιοίκηση χρειάζεται ενίσχυση με στελέχη που έχουν γνώση σε ενεργειακά ή και περιβαλλοντικά θέματα. Υπάρχουν σήμερα αξιόλογα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών σε ελληνικά Πανεπιστήμια που καλύπτουν με πλήρη επάρκεια τον τομέα. Ενδεικτικά αναφέρω το πρόγραμμα εξειδίκευσης στα Συστήματα Διαχείρισης της Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος που διεξάγεται στο Τμήμα μας σε συνεργασία με τη Σχολή Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ.

Υπάρχουν άλλοι τρόποι αξιοποίησης της βιομάζας εκτός από την παραγωγή τροφών και βιοκαυσίμων;

Η βιομάζα είναι μια ζωντανή πρώτη ύλη με απεριόριστες δυνατότητες εφαρμογών. Μια τέτοια εφαρμογή, στην οποία δραστηριοποιείται κατά τα τελευταία έτη η ερευνητική ομάδα μας, είναι η ανάκτηση και τροποποίηση της απορριπτόμενης βιομάζας με τρόπο που να αυξάνονται οι προσροφητικές ιδιότητές της, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην επεξεργασία υγρών απόβλητων. Με τον τρόπο αυτόν, επιτυγχάνεται εξοικονόμηση υλικών και προστασία του περιβάλλοντος. Μια άλλη εφαρμογή, την οποία έχουμε επίσης μελετήσει, είναι η παραγωγή καυσίμου βιοαερίου από βιομάζα που προκύπτει ως απόρριμμα κτηνοτροφικών μονάδων.

www.kathimerini.gr