Του Αριστείδη Αποστόλου

«
Ήταν ένα τυπικό χειμωνιάτικο πρωινό και ο Νίκος απολάμβανε τον καπουτσίνο του στην υγρή πρωτεύουσα της Ιταλίας. Η Ρώμη άρεσε πολύ στο νεαρό φοιτητή: το Κολοσσαίο ήταν βέβαια εντυπωσιακό, το Βατικανό μαγευτικό - και ακόμα ανεξερεύνητο από τον ίδιο - όμως περισσότερο του άρεσε να βρίσκεται στην Πιάτσα ντι Σπάνια ή στη Φοντάνα ντι Τρέβι, χαζεύοντας τους περαστικούς και κυρίως τις όμορφες Ιταλίδες. Όμως, σήμερα, ο Νίκος δεν είχε πολύ χρόνο στη διάθεσή του. Εκτός από τα μαθήματά του, συμμετείχε και στη διοίκηση του πανεπιστημίου και έπρεπε να είναι παρών στη μεσημβρινή συνάντηση, όπου θα αποφασιζόταν το μέλλον δύο καθηγητών του.

Ωστόσο, εκείνο που πραγματικά τον προβλημάτιζε, ήταν η επιλογή τόπου για τον επόμενο κύκλο των σπουδών του. Το πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ αποτελούσε την πρώτη του επιλογή: ένα αχανές ίδρυμα, γεμάτο φοιτητές και ποδήλατα, και την ομώνυμη πόλη να το πλαισιώνει. Ο παραδοσιακός κωπηλατικός αγώνας κόντρα στην Οξφόρδη ήταν ένα ακόμα κίνητρο, όμως ο κύριος λόγος που τον τραβούσε στη βορειανατολική πλευρά της Ευρώπης ήταν ο καθηγητής Δρ. ’νταμς, κορυφή στον ερευνητικό τομέα που είχε επιλέξει ο Νίκος.

Όσο για την επόμενη χρονιά, η επιλογή είχε ήδη γίνει: θα πήγαινε στη Σορβόννη, στο Παρίσι. Ένα χρόνο περι πλανώμενος, μεταξύ του Πύργου του ’ιφελ και της Παναγίας των Παρισίων, περπατώντας στα Ηλύσια Πεδία ή κατά μήκος του Σηκουάνα. Το Παρίσι ήλπιζε ότι θα ήταν ο τελευταίος του σταθμός πριν από την «κατάκτηση» του ενιαίου ευρωπαϊκού του πτυχίου.

Όμως, η ώρα άρχισε να περνάει επικίνδυνα και ο Νίκος αποφάσισε ότι έπρεπε να επιστρέψει στην πραγματικότητα. Με συνοπτικές διαδικασίες, άνοιξε το φορητό υπολογιστή του και, μέσω δορυφορικής σύνδεσης, πλοηγήθηκε στο γαλλικό πανεπιστήμιο. Το άρθρο που τον ενδιέφερε για την ολοκλήρωση της τρέχουσας εργασίας του, βρισκόταν στην ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του ιδρύματος. Χωρίς δεύτερη σκέψη, «κατέβασε» ένα αντίγραφο στο σκληρό του δίσκο, και, στη συνέχεια, εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο για να κάνει μία σύντομη, εικονική περιήγηση στο Μουσείο του Λούβρου…
»

Το παραπάνω δεν είναι απόσπασμα από κάποιο βιβλίο επιστημονικής φαντασίας. Αντίθετα, πρόκειται για το κοντινό σχετικά μέλλον, όπως τουλάχιστον διαγράφεται από τη Συνθήκη της Μπολόνια, η οποία στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου ανώτατης εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με την εν λόγω συνθήκη, το έτος 2010 θα αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις ευρωπαϊκές χώρες: είναι το τέλος της διαδικασίας της Μπολόνια και, ταυτόχρονα, η αρχή της European Higher Education Area (EHEA), δηλαδή του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου ανώτατης εκπαίδευσης.

Μεταξύ των αλλαγών που προβλέπεται να συμβούν στη ζωή των φοιτητών, συμπεριλαμβάνεται η δυνατότητα επιλογής ιδρύματος και μετάβασης των σπουδαστών από το ένα πανεπιστήμιο στο άλλο, η ενεργή συμμετοχή των φοιτητών στη διοίκηση και στις αποφάσεις των ιδρυμάτων, καθώς και η απονομή κοινών ευρωπαϊκών πτυχίων στους φοιτητές. Ταυτόχρονα, προβλέπεται η εξασφάλιση ενιαίας και υψηλής ποιότητας σπουδών, καθώς και η εισαγωγή πτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών, σχετιζόμενες με την αγορά εργασίας στις διάφορες χώρες.

Απαραίτητη προϋπόθεση για να συμβούν τα παραπάνω, είναι η ύπαρξη ομογένειας των σπουδών, του εκπαιδευτικού προσωπικού, της οργάνωσης και της λειτουργίας των διάφορων πανεπιστήμιών: γεγονός που θα επιτευχθεί από την αυστηρά προκαθορισμένη συνεργασία των χωρών που συμμετέχουν. Ήδη, ετοιμάζεται το European Credit Transfer System (ECTS), που αποτελεί το ενιαίο σύστημα αξιολόγησης των σπουδών και των πτυχίων. Αυτή τη στιγμή, τη Συνθήκη της Μπολόνια έχουν υπογράψει 29 χώρες - μεταξύ αυτών και η Ελλάδα -, οι οποίες έχουν δεσμευτεί για την αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού τους συστήματος, ώστε να εναρμονιστεί με τις κοινές ευρωπαϊκές απαιτήσεις και προδιαγραφές.

Πιο αναλυτικά, η ΕΗΕΑ αναμένεται να στηριχθεί στα ακόλουθα δομικά στοιχεία:

Όλες οι συμμετέχουσες χώρες θα έχουν ένα εθνικό πλαίσιο τίτλων σπουδών, βασισμένων σε τρεις κύκλους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπου τα επίπεδα θα έχουν διττή λειτουργία: αφενός την προετοιμασία του σπουδαστή για αγορά εργασίας και αφετέρου, την περαιτέρω οικοδόμηση γνώσεων. Κάθε επίπεδο θα στηρίζεται στο προηγούμενο, ενώ οι αποκτηθέντες τίτλοι θα δίνουν πρόσβαση στα πιο υψηλά επίπεδα.

Όλες οι συμμετέχουσες χώρες θα έχουν συγκεκριμένες εθνικές ρυθμίσεις εξασφάλισης ποιότητας, εφαρμόζοντας ένα συμφωνηθέν σύνολο προτύπων και οδηγιών για το EHEA.

Όλα τα όργανα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις συμμετέχουσες χώρες θα αναγνωρίσουν τους κοινώς αποδεκτούς βαθμούς, τίτλους και κύκλους σπουδών, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές.

Όπως δηλώνουν οι εκπαιδευτικοί και οι επιστήμονες που ασχολούνται με την ΕΗΕΑ, δεν πρόκειται να υπάρξει εφησυχασμός μετά το 2010. Αντίθετα, η ΕΗΕΑ θα αποτελέσει μία συνεχής διαδικασία που θα εξακολουθήσει να αναπτύσσεται και μετά το 2010. Σε αυτή την προσπάθεια είναι αναγκαίο να συμβάλλουν από κοινού, όλοι οι εμπλεκόμενοι: φοιτητές, εκπρόσωποι και εκπαιδευτικό προσωπικό των πανεπιστημίων, καθώς και οι κυβερνήσεις των χωρών.

Εάν τελικά, η ΕΗΕΑ γίνει πραγματικότητα, ο φοιτητής του 2010 θα βρεθεί στην προνομιούχο θέση να είναι απόλυτα υπεύθυνος για την πορεία των σπουδών του, μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλής ασφάλειας και ποιότητας.