Πως συνδέονται τα βιοκαύσιμα με τη διατροφική κρίση

Η πολιτική προώθησης της αιθανόλης και άλλων βιοκαυσίμων από τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. έχει προκαλέσει αντιδράσεις, ιδιαίτερα στα φτωχά κράτη.

Της Ελένης Στεργίου
hstergiou@kathimerini.gr

Μεγάλο το δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις, σχετικά με αν οι βιοκαλλιέργειες συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών των τροφίμων. Ο λόγος είναι ότι έχουν αυξηθεί οι καλλιέργειες που προορίζονται για την παραγωγή βιοκαυσίμων, με αποτέλεσμα να διατίθενται λιγότερα τρόφιμα ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες. Εμπορεύματα όπως το καλαμπόκι, το ζαχαροκάλαμο ή τα φυτικά έλαια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην παραγωγή βιοκαυσίμων.

Ωστόσο, υποστηρικτές των βιοκαυσίμων υποστηρίζουν ότι ακόμα κι αν οι ΗΠΑ, μετατρέπουν το ένα τέταρτο της καλλιέργειας καλαμποκιού σε αιθανόλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάσει να λαμβάνει το 10% των καυσίμων από τις βιοκαλλιέργειες μέχρι το 2020, η επίδραση στις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων είναι πολύ μικρή. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα δήλωσε, την Τρίτη στη Σύνοδο του ΟΗΕ για την διατροφική κρίση, κατά την ομιλία του στη σύνοδο, πως «τα βιοκαύσιμα δεν είναι ληστές» και πως μπορούν αντιθέτως «να γίνουν ένα σημαντικό εργαλείο για να βγουν οι χώρες από τη διατροφική ανασφάλεια».

Πολλοί ειδικοί θεωρούν άστοχη την κρατική εύνοια στα βιοκαύσιμα, υποστηρίζοντας ότι η εντατική καλλιέργεια βιοκαυσίμων προκαλεί όντως άνοδο των τιμών, που ενισχύεται σημαντικά και από άλλους παράγοντες, όπως η ξηρασία και η ταχεία οικονομική ανάπτυξη πολλών περιοχών του κόσμου, που οδήγησε σε αυξημένη ζήτηση στα διατροφικά είδη. Η οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών, έβγαλε από την ανέχεια εκατομμύρια κατοίκους του πλανήτη, οδήγησαν όμως σε κρίση την παγκόσμια αγορά τροφίμων.

Σχετικά θέματα Εικόνες από τις εκλογές   Γιατί η διατροφή έγινε είδος πολυτελείας Βιοκαύσιμα: Ένα πολυδιάστατο ζήτημα Χάνουν την αίγλη τους τα βιοκαύσιμα Το περιβαλλοντικό κόστος που δεν βλέπουμε

Το «προφίλ» των βιοκαυσίμων

-Το σημαντικότερο είδος βιοκαυσίμου είναι η αιθανόλη, η οποία είναι υποκατάστατο της βενζίνης και παράγεται κυρίως από σπόρους, ζαχαροκάλαμο και καλαμπόκι.

-100 εκατ. τόνοι στάρι το χρόνο μετατρέπονται από τρόφιμα σε καύσιμα, όπου η συνολική παγκόσμια παραγωγή σιτηρών για το 2007 ήταν στα 2000 εκατ. τόνους.

- Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί αιθανόλης είναι οι ΗΠΑ και η Βραζιλία

- Στις ΗΠΑ, η αιθανόλη παράγεται από καλαμπόκι, καθώς η χώρα είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός αραβόσιτου στον κόσμο, με παραγωγή διπλάσια της Κίνας.

- Οι παραγωγοί αιθανόλης θα χρησιμοποιήσουν το ένα τρίτο της εκτιμούμενης φετινής παραγωγής καλαμποκιού στις ΗΠΑ στο διάστημα 2008-2009

-Οι τιμές καλαμποκιού έχουν σημειώσει απότομη άνοδο κατά 31% από τον Μάρτιο του 2007

- Η Βραζιλία, η μεγαλύτερη εξαγωγός χώρα βιοαιθανόλης στον πλανήτη χρησιμοποιεί ζαχαροκάλαμο. Πάνω από το 50% της καλλιέργειας ζαχαροκάλαμου χρησιμοποιείται για παραγωγή αιθανόλης.

- Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η παραγωγή αιθανόλης στη Βραζιλία ωθεί τους μεγαλοκτηνοτρόφους και αγρότες να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερες εκτάσεις από το δάσος του Αμαζονίου.

- Το βιοντίζελ, το δεύτερο σημαντικότερο βιοκαύσιμο, παράγεται κυρίως από φυτικά έλαια, όπως το σογιέλαιο, το φοινικέλαιο και η ελαιοκράμβη. Παράγεται επίσης από ζωικό λίπος και από χρησιμοποιημένο μαγειρικό λάδι.

- Η σημαντικότερη περιοχή παραγωγός βιοντίζελ είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με προεξάρχουσες χώρες τη Γερμανία και τη Γαλλία, και βασίζεται περισσότερο στην ελαιοκράμβη.

- Ο δεύτερος σημαντικότερος παραγωγός βιοντίζελ είναι οι ΗΠΑ. Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας προέβη, στις αρχές του μήνα, στην εκτίμηση ότι η παραγωγή βιοντίζελ θα απορροφήσει το 15% της συνολικής παραγωγής σογιέλαιου το διάστημα 2008-2009, σε σύγκριση με το 14% το 2007-2008.

- Η Αργεντινή και η Βραζιλία αυξάνουν την παραγωγή βιοντίζελ και συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικών παραγωγών χωρών.

- Πολλές ασιατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Μαλαισίας και Ινδονησίας, έχουν μονάδες παραγωγής βιοντίζελ, οι οποίες χρησιμοποιούν φοινικέλαιο.

-Η αύξηση της παραγωγής προσκρούει, ωστόσο, στις υψηλές τιμές γι' αυτό το εμπόρευμα, το οποίο χρησιμοποιείται σε εκατοντάδες διατροφικά προϊόντα και σε μια ευρεία γκάμα καταναλωτικών προϊόντων, από σαπούνια μέχρι καλλυντικά.

- Περιβαλλοντικές ομάδες έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι η αύξηση της παραγωγής φοινικέλαιου, η οποία κατευθύνεται εν μέρει στην παραγωγή βιοντίζελ, οδηγεί στην καταστροφή των δασών της βροχής στη νοτιο-ανατολική Ασία.

- Από τον Μάρτιο του 2008, η παγκόσμια τιμή ρυζιού έχει αυξηθεί κατά 74%, το σιτάρι κατά 130%, κατά 31% το καλαμπόκι και η σόγια κατά 87%.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από Reuters, Οργανισμός Γεωργίας και Τροφίμων (FAO) και New York Times