Νίκος Ιτσινές, Θανάσης Γκαβός

Λίγες ώρες απομένουν μέχρι την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας στις ΗΠΑ για την ανάδειξη του νέου προέδρου της υπερδύναμης, που θα διαδεχθεί τον Τζορτζ Μπους το νεότερο τον Ιανουάριο το 2009.

«Ο Ομπάμα προσφέρει κάτι καινούργιο»

Η προεκλογική εκστρατεία στις ΗΠΑ ήταν από τις πλέον ενδιαφέρουσες των τελευταίων δεκαετίων. Οι εκλογές του 2008 έφεραν νέα πρόσωπα και πολλές πρωτιές στην αμερικανική πολιτική. Μία γυναίκα κι ένας Αφροαμερικανός διεκδίκησαν δυναμικά το χρίσμα των Δημοκρατικών, ώστε να είναι οι επόμενοι υποψήφιοι πρόεδροι. Η Χίλαρι Κλίντον - που τελικά ηττήθηκε - και ο Μπαράκ Ομπάμα, επανέφεραν τον πολιτικό λόγο στην πολιτική και ταυτόχρονα δίχασαν το εκλογικό σώμα.

Ανάλυση: Τι κρύβουν οι κάλπες στις ΗΠΑ;   Βερέμης: «Ο Μακέιν δεν άρεσε στους συντηρητικούς»   Οικονομίδης: «Οι Αμερικανοί αναζητούν την αλλαγή»   Παπαχελάς: «Έχουμε έναν μεγάλο κίνδυνο υπεραισιοδοξίας»

Η προεκλογική εκστρατεία, από τον προκριματικό γύρο για το χρίσμα των δύο κομμάτων μέχρι και σήμερα, χαρακτηρίστηκε από τις έντονες προσωπικότητες των υποψηφίων, την χρήση των νέων τεχνολογιών και την κινητοποίηση των πολιτών. Μάλιστα, αρκετές φάσεις του προεκλογικού αγώνα οδήγησαν στην πόλωση του πολιτικού κλίματος, ενώ οι ανατροπές ήταν διαδοχικές.

Το kathimerini.gr σε μια προσπάθεια ν' αποδώσει όσο το δυνατό καλύτερα το κλίμα στις εκλογές του 2008 στις ΗΠΑ μίλησε με τρεις ανθρώπους, που γνωρίζουν καλά την πολιτική σκηνή της Αμερικής και μας αναλύουν τα δεδομένα και όσα έχουν διαδραματιστεί. Ο καθηγητής Σπύρος Οικονομίδης, επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο London School of Economics και αναπληρωτής διευθυντής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου του LSE, ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας Η Καθημερινή, Αλέξης Παπαχελάς και ο καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θάνος Βερέμης.

Και οι τρεις αναλυτές συμφωνούν ότι ο Μπαράκ Ομπάμα είναι ο πιθανότερος νικητής των εκλογών και επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ και σίγουρα φέρνει κάτι διαφορετικό.

«Νομίζω ότι είναι ξεκάθαρες οι επιλογές που θα κάνει ο αμερικανικός λαός στις εκλογές αυτές. Ο Μπαράκ Ομπάμα προσφέρει κάτι καινούριο. Είναι ένα νέο στοιχείο στην αμερικανική πολιτική και προσφέρει κάτι καινούριο σε μια εποχή όπου υπάρχουν τεράστια προβλήματα, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πώς αντιμετωπίζει ο έξω κόσμος τις ΗΠΑ» σημειώνει ο κ. Οικονομίδης.

Από την πλευρά του ο κ. Βερέμης εκτιμά πως «ο Ομπάμα ήταν νομίζω πάρα πολύ καλός στην προεκλογική του εκστρατεία. Ήταν ψύχραιμος. Δεν έχασε καθόλου την ευπρέπειά του στη διάρκεια των διαφόρων ανταλλαγών. Απέφυγε όλες τις επιθέσεις που του έγιναν. Βέβαια είναι και ορισμένες επιθέσεις που δεν μπορεί να τις αποφύγει όπως η φήμη ότι μουσουλμάνος, ότι είναι κρυπτο-άραβας, ότι αγαπάει του ακραίους. Αυτά δεν μπορεί να τ' αποφύγει γιατί είναι ανοησίες».

«Δεν πρέπει να είμαστε ενθουσιασμένοι με τον Ομπάμα»

Ωστόσο, ο κ. Παπαχελάς προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να είμαστε τόσο «ενθουσιασμένοι» με τον Ομπάμα καιτονίζει: «Νομίζω ότι εκεί έχουμε έναν μεγάλο κίνδυνο της υπεραισιοδοξίας και των υπερβολικών προσδοκιών, μην ξεχνάμε ότι τα προβλήματα της Αμερικής είναι πάρα πάρα πολύ μεγάλα. Μην ξεχνάμε ότι υπάρχει ένα κατεστημένο το οποίο λειτουργεί λίγο πολύ σαν έναν αυτόματο πιλότο. Από την άλλη πιστεύω ότι οτιδήποτε θα προβάλλει μία νέα εικόνα σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε θέματα διεθνών συμμαχιών, θα είναι πολύ πιο συναινετικός ο κ. Ομπαμα. και πιστεύω ότι θα είναι αρκετά πιο κοντά στην Ευρώπη σαν πρόεδρος».

Σχετικά με το Ρεπουμπλικανικό προεδρικό δίδυμο υποψηφίων, Τζον Μακέιν - Σάρα Πέιλιν, οι τρεις αναλυτές εκτιμούν ότι ο πρώτος είναι μεν ένας άνθρωπος συντηρητικός, αλλά ταυτόχρονα αυτόνομος, που θα διαφοροποιηθεί ως έναν βαθμό από την πολιτική Μπους, χωρίς ωστόσο να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές στην κατεύθυνση. Όσο για την Σάρα Πέιλιν, υπήρξαν επικριτικά για την στάση της και το λόγο της, κυρίως γιατί δεν ανταποκρίνεται στα ευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ προσπάθησαν να αιτιολογήσουν την αρχική επιτυχία της στον μέσο Αμερικανό πολίτη.

Ο Μακέιν δεν άρεσε στους πολύ συντηρητικούς

Χαρακτηριστικός ήταν ο κ. Βερέμη, ο οποίος ανέφερε: «Ο Μακέιν δεν άρεσε στους πολύ συντηρητικούς Ρεπουμπλικάνους. Τον θεωρούσαν μάλλον μετριοπαθή και κινδύνευε να μην κατέβουν στις εκλογές οι ακραίοι Ρεπουμπλικάνοι. Κέρδισε μεν του ακραίους, αλλά φοβάμαι ότι έχασε το Κέντρο του. Φοβάμαι…δεν φοβάμαι…το ελπίζω ότι έχασε το Κέντρο του, το οποίο πήγε προς τον Ομπάμα». Σχετικά με την υποψήφια αντιπρόεδρο, ο καθηγητής ήταν αρκετά επικριτικός και σχολίασε: «Η κ. Πέιλιν επίσης, μετά την αρχική επιτυχία αν θέλετε στις σφυγμομετρήσεις - γιατί άρχισε να κερδίζει αν θέλετε κάποιους θρησκευόμενους, συντηρητικούς Αμερικάνους, που είδαν στην κ. Πέιλιν την δικιά τους οικογενειακή και άλλη κατάσταση - τώρα έχει αρχίσει να γίνεται «νούμερο». Είναι αντικείμενο πλάκας πλέον. Οι περισσότεροι σταθμοί την παρουσιάζουν να λέει διάφορα απίθανα και ευτράπελα, να την εξορκίζουν, να ξορκίζουν το διάβολο από μέσα της πραγματικές εικόνες, όχι φανταστικές και βέβαια την μιμούνται κατά κόρον διάφοροι μίμοι, οπότε γίνεται αντικείμενο θυμηδίας».

Από την άλλη πλευρά, ο κ. Οικονομίδης βλέπει στον Τζον Μακέιν ότι «προσφέρει κάτι πιο σίγουρο σε σχέση με το τι προσφέρει ο ίδιος ως άνθρωπος αλλά με το παρελθόν του, την πείρα και τις εμπειρίες που έχει ως Αμερικάνος στο εξωτερικό. Προσφέρει μια σιγουριά την οποία ο Μπάρακ Ομπάμα δεν έχει δείξει ακόμα ότι την έχει».

Με τη σειρά του ο κ. Παπαχελάς εκτιμά ότι αν ο κ. Μακέιν κερδίσει τις εκλογές «η Αμερική θα χάσει μία μεγάλη ευκαιρία στο να ξαναπακετάρει τον εαυτό της διεθνώς, να προβάλλει μία νέα εικόνα, που το χρειάζεται απελπιστικά μετά από την εμπειρία Μπους. Από την άλλη πλευρά πιστεύω ότι ο κ. Μακέιν θα είναι αρκετά διαφορετικός από τον πρόεδρο Μπους. Είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος είναι έμπειρος, έχει δείξει ότι είναι ανεξάρτητος. Δεν νομίζω ότι θ' ακολουθήσει ακριβώς την ίδια γραμμή. Από την άλλη όμως δεν πιστεύω ότι θα είναι αυτό το καινούργιο, το οποίο περιμένουμε εμείς οι υπόλοιποι τουλάχιστον εκτός Αμερικής από αυτές τις εκλογές».

Ο φυλετικός παράγοντας

Τέλος, ο κ. Παπαχελάς κρίνοντας τις δυνατότητες των υποψηφίων να κερδίσουν την εκλογική αναμέτρηση θεωρεί πως ο Ομπάμα είναι ο πιθανότερος νικητής, διατηρεί ωστόσο δύο επιφυλάξεις: «Η πρώτη είναι κατά πόσον μπορεί να μετρηθεί, ο παράγοντας της δυσπιστίας απέναντι σ' έναν μαύρο υποψήφιο. αν δηλαδή υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν δηλώνουν στις δημοσκοπήσεις ότι δεν θα ψηφίσουν Ομπάμα, γιατί θέλουν να το κρύψουν για κάποιον λόγο. Κι αυτό μπορεί τελικά, κάπως, ν' αλλάξει το εκλογικό αποτέλεσμα σε σχέση με αυτό που βλέπουμε σήμερα. Η δεύτερη πάλι επιφύλαξη είναι πόσο έχει μετρηθεί σωστά αυτό το φαινόμενο των νέων ψηφοφόρων. Χρόνια ακούμε ότι υπάρχουν κάποιοι νέοι οι οποίοι μπαίνουνε στο σύστημα το εκλογικό. Φέτος υποτίθεται ότι αυτό έχει πάρει απτή μορφή, νέοι, μαύροι, λατίνοι, κτλ. Θέλω όμως προσωπικά να δω το βράδυ της επόμενης Τρίτης κατά πόσο αυτό όντως έκανε τη διαφορά».

Μένει λοιπόν να δούμε σε ποιον υποψήφιο θα δώσουν την εκλογική νίκη, τα στοιχεία που διαμόρφωσαν την ιδιαιτερότητα της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ. Στη συνέχεια μπορεί να δείτε τις συνεντεύξεις των τριών αναλυτών και να διαβάσετε το πλήρες κείμενο.

www.kathimerini.gr