Είκοσι χρόνια μετά την πτώση του Σιδηρούν Παραπετάσματος, ευρύ γενεαλογικό χάσμα έχει εμφανισθεί στο πώς οι κάτοικοι της Ανατολικής Ευρώπης αντιλαμβάνονται τη μετάβαση στον καπιταλισμό και τη δημοκρατία, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη. Οσοι γεννήθηκαν την εποχή της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου εμφανίζονται θετικοί στη μετάβαση σε πολυκομματικό σύστημα διακυβέρνησης και στην οικονομία της αγοράς, από ό,τι οι εκπρόσωποι των παλιότερων γενεών.

Η μελέτη που διεξήγαγε το ινστιτούτο Pew σε εννέα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, θυμίζει σε πολλά εκείνη του 1991. Η νέα σφυγμομέτρηση αποκαλύπτει υποχώρηση των ποσοστών αποδοχής της δημοκρατίας και του καπιταλισμού, με την τάση αυτή να είναι ιδιαίτερα εμφανής σε Βουλγαρία και Ουκρανία.

Στην Πολωνία, για παράδειγμα, 44% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι είναι ικανοποιημένοι, σε σύγκριση με 12% που είχαν δώσει την ίδια απάντηση το 1991. Σε άλλες χώρες, όμως, η μεταβολή υπήρξε λιγότερο έντονη. Στη Βουλγαρία και την Ουγγαρία, μόλις 15% των ερωτηθέντων δήλωσαν ικανοποιημένοι φέτος, ενώ τα ποσοστά το 1991 ήταν 4% και 8% αντίστοιχα.

Παράδοξο αποτελεί το φαινόμενο ότι η ενίσχυση αυτή της ικανοποίησης συμπίπτει με την πεποίθηση ότι η ζωή σήμερα είναι χειρότερη από ότι ήταν επί κομμουνισμού. Στην Ουκρανία, 62% των ερωτηθέντων εκτιμούν ότι τα πράγματα είναι χειρότερα σήμερα, ενώ την ίδια άποψη μοιράζεται το 45% των Ρώσων. Μόνο στην Τσεχία και την Πολωνία, η πλειοψηφία του πληθυσμού εκτιμά ότι η ζωή σήμερα είναι καλύτερη από ό,τι ήταν πριν είκοσι χρόνια.

Το 50% των νέων Πολωνών εμφανίζεται ικανοποιημένο με τις σημερινές συνθήκες διαβίωσης, ενώ ικανοποιημένο εμφανίζεται μόλις το 29% των Πολωνών άνω των 65 ετών. Ανάλογο γενεαλογικό χάσμα παρατηρείται και μεταξύ των αντιλήψεων για τη μετάβαση από τον κομμουνισμό στον καπιταλισμό. 60% των ερωτηθέντων Ρώσων ηλικίας 18 με 29 ετών ανέφεραν ότι εγκρίνουν την αλλαγή σε πολυκομματικό πολιτικό σύστημα και στην οικονομία της αγοράς, ενώ μόλις 27% από τους μεγαλύτερους των 60 ετών εγκρίνουν τη μετάβαση.

Η δημοσκόπηση έδειξε επίσης ότι 74% των Ούγγρων εκτιμά ότι η ελευθερία του λόγου αποτελεί κορυφαία κατάκτηση, ενώ μόλις 37% των Ρώσων έχουν την ίδια άποψη. Πάνω από 60% των Βουλγάρων εκτιμούν ότι οι ελεύθερες εκλογές είναι ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, έναντι 39% των Λιθουανών, που αναφέρουν το ίδιο.

Η σφυγμομέτρηση αποκαλύπτει επίσης την άνοδο του ρωσικού εθνικισμού, με 54% των ερωτηθέντων να αναφέρουν ότι η Ρωσία πρέπει να ανήκει στους Ρώσους και 47% να τονίζουν ότι η Ρωσία πρέπει να είναι αυτοκρατορία.

www.kathimerini.gr με στοιχεία από AP