Νέες εξελίξεις και προοπτικές στην αντιμετώπιση του πόνου

Στη δημιουργία μίας νέας γενιάς παυσίπονων προσανατολίζεται έρευνα που παρουσιάστηκε στο 1ο Διεθνές Συνέδριο Νευροβιολογίας και Κλινικής Ψυχοφαρμακολογίας.

Στη δημιουργία νέων παυσίπονων με λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες και με πιο ασφαλή αναλγητική δράση κατευθύνεται η έρευνα. Τα αναλγητικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα παρουσιάζουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα τελευταία χρόνια μελετάται η αναλγητική ενέργεια νέων φαρμάκων, τα οποία παρουσιάζουν πιο ειδική αντιφλεγμονώδη δράση και αναμένεται να έχουν λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αυτά τόνισε σε ομιλία με θέμα: «Φάρμακα για τον πόνο - Νέες απόψεις» η καθηγήτρια Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ Παρασκευή Παπαϊωαννίδου, στο πλαίσιο στρογγυλής τράπεζας με θέμα «Μοριακή Φαρμακολογία του πόνου», που πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια του 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Νευροβιολογίας και Κλινικής Ψυχοφαρμακολογίας, το οποίο ολοκληρώθηκε στη Θεσσαλονίκη.

Τα κυριότερα φάρμακα που χρησιμοποιούνται σήμερα για την αντιμετώπιση του πόνου είναι τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, δηλαδή τα κοινά παυσίπονα, τα οποία πολλές φορές οι ασθενείς προμηθεύονται χωρίς ιατρική συνταγή.

«Τα φάρμακα αυτά αναστέλλουν τη σύνθεση των προσταγλανδινών και παρουσιάζουν αντιφλεγμονώδη, αντιπυρετική και αναλγητική ενέργεια. Είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση του ήπιου και μέτριου πόνου, παρουσιάζουν όμως ανεπιθύμητες ενέργειες. Η πιο συχνή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η αιμορραγική διάθεση που εκδηλώνεται συνήθως ως γαστρορραγία, και μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και εξασθενημένους ασθενείς. Επίσης αντενδείκνυται η μακροχρόνια χρήση τους, διότι υπάρχει κίνδυνος ηπατοτοξικότητας και νεφροτοξικότητας», εξήγησε η κ Παπαϊωαννίδου.

Στην προσπάθεια να ελαττωθεί ο κίνδυνος αιμορραγίας, αναπτύχθηκε η νέα γενιά των αναλγητικών-αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, τα οποία αναστέλλουν εκλεκτικά τη σύνθεση προσταγλανδινών που σχετίζονται με τη φλεγμονή, χωρίς να επηρεάζουν την σύνθεση των προσταγλανδινών που έχουν προστατευτική αντιαιμορραγική ενέργεια στο βλεννογόνο του στομάχου. Τα φάρμακα αυτά δεν παρουσιάζουν αιμορραγική διάθεση, αποδείχθηκε όμως ότι αυξάνουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά επεισόδια. Η ροφεκοξίμπη, το πρώτο από τα σκευάσματα της κατηγορίας αυτής, αποσύρθηκε από την κυκλοφορία το 2004, πέντε μόλις χρόνια μετά την εισαγωγή στη θεραπευτική, και αφού κατηγορήθηκε ότι προκάλεσε τον θάνατο χιλιάδων ασθενών. Υπολογίζεται ότι κατά την πενταετία της κυκλοφορίας της ροφεκοξίμπης, και μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, 60.000 άτομα έχασαν τη ζωή τους εξ αιτίας καρδιαγγειακών επεισοδίων που αποδόθηκαν σε αυτήν. Η φαρμακευτική εταιρεία που την παρήγαγε κατηγορήθηκε ότι γνώριζε αλλά απέκρυψε τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών από τη χρήση του φαρμάκου.

Μια άλλη κατηγορία πολύ ισχυρών αναλγητικών φαρμάκων είναι τα οπιοειδή, των οποίων όμως η μακρόχρονη χρήση δημιουργεί προβλήματα εξάρτησης.

Πολλά άλλα φάρμακα που προορίζονται για άλλες θεραπευτικές χρήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου, είτε μόνα τους είτε σε συνδυασμό με τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Ιδιαίτερα ο συνδυασμός δυο φαρμάκων επιτρέπει την ελάττωση των δόσεων και των ανεπιθύμητων ενεργειών. Τέτοια φάρμακα είναι τα αντικαταθλιπτικά, τα αντισπασμωδικά, οι βενζοδιαζεπίνες, τα νευροληπτικά, τα κανναβινοειδή, τα μυοχαλαρωτικά, τα τοπικά αναισθητικά, τα κορτικοστεροειδή, τα αντιισταμινικά, τα διφωσφονικά, η καλσιτονίνη, η τραμαντόλη, κ.α.

Τα τελευταία χρόνια μελετάται η αναλγητική ενέργεια νέων φαρμάκων, τα οποία παρουσιάζουν πιο ειδική αντιφλεγμονώδη δράση και αναμένεται να έχουν λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα φάρμακα αυτά δρουν στους υποδοχείς των προσταγλανδινών ή αναστέλλουν εκλεκτικά τη σύνθεση της προσταγλανδίνης Ε που ευθύνεται για τις φλεγμονές ή ελαττώνουν άλλους παράγοντες φλεγμονής. Ακόμη, άλλοι νέοι θεραπευτικοί στόχοι σχετίζονται με την τροποποίηση της αντίληψης του πόνου. Η συλλογική προσπάθεια που γίνεται προς τις κατευθύνσεις αυτές τα τελευταία χρόνια για την εφαρμογή των νέων θεραπευτικών στόχων στον άνθρωπο, θα δώσει νέα πιο ασφαλή φάρμακα για την αντιμετώπιση του πόνου.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ